روغن موتور یکی از حیاتیترین اجزای نگهداری خودروست؛ درست مثل خونِ بدن که اگر کیفیتش پایین بیاید یا درست بهموقع تعویض نشود، عملکرد کل بدن را بههم میریزد. موتور خودرو هم دقیقاً همینطور است. حتی قویترین موتور هم اگر روغن مناسبی نداشته باشد یا دیر تعویض شود، دمای کارکرد بالا میرود، قطعات داخلی ساییده میشوند و در نهایت راندمان موتور بهشدت افت میکند.
بسیاری از رانندگان همیشه این سؤال را دارند:
“واقعاً چه زمانی باید روغن موتور را تعویض کنم؟”
پاسخ این سؤال ثابت نیست، چون به چند عامل مهم مثل نوع خودرو، نوع موتور، مدل روغن، سبک رانندگی، آبوهوا و حتی سلامت موتور بستگی دارد. در این مقاله، به زبان کاملاً ساده و کاربردی، تمام نکات ضروری درباره زمان تعویض روغن موتور را بررسی میکنیم و سپس بهصورت جداگانه زمان دقیق تعویض روغن انواع خودروها مانند پراید، تیبا، TU5، ۲۰۷، EF7 و کوییک را توضیح میدهیم.
خیلیها فقط به کیلومترشمار نگاه میکنند و تصور میکنند تعویض روغن فقط بر اساس کیلومتر است. اما واقعیت این نیست. ۷ نشانه مهم وجود دارد که حتی اگر هنوز کیلومتر تعویض روغن نرسیده باشد، باید فوراً روغن موتور را تعویض کنید.
۱. تغییر رنگ بیش از حد و سیاهی روغن: روغن موتور باید تیره شود، اما اگر خیلی غلیظ، سیاه و پر از دوده باشد، یعنی خاصیت روانکاریاش کم شده است.
۲. صدای غیرطبیعی موتور: وقتی روغن کیفیت خود را از دست میدهد، اصطکاک افزایش مییابد و موتور صدای تقتق یا تیکتیک میدهد.
۳. کاهش شتاب خودرو: روغن خراب باعث مقاومت بیشتر روی قطعات موتور میشود و موتور سختتر میچرخد.
۴. افزایش مصرف سوخت: وقتی موتور روان کار نکند، ECU سوخت بیشتری تزریق میکند.
۵. روشن شدن چراغ روغن: اگر چراغ روغن روشن شود، حتی اگر کیلومتر تعویض نرسیده، باید فوراً بررسی شود.
۶. استشمام بوی سوختگی: اگر بوی سوختگی از محفظه موتور بیاید، ممکن است روغن رقیق شده یا داغی بیش از حد داشته باشد.
۷. نشت روغن از موتور: اگر سطح روغن روی گیج هر ۱۰۰۰ کیلومتر کم شود، احتمالاً نشتی، روغنسوزی یا خرابی واشرها وجود دارد.
بهطور معمول، برای اکثر خودروهای ایرانی باید روغن هر ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر تعویض شود، اما این عدد بسته به نوع موتور متفاوت است.
همچنین بخوانید: راهنمای خرید انواع روغن موتور: انتخابی هوشمندانه برای محافظت از موتور خودرو
پراید یکی از کماستهلاکترین خودروهای ایرانی است، اما موتورهایش نسبت به کیفیت روغن حساسیت بالایی دارند. ویسکوزیتههای رایج و مناسب برای خودروی پراید معمولاً 10W-40 و 20W-50 هستند. بهطور کلی، برای پرایدهای مدل بالاتر و با موتور سالمتر (بهویژه مدلهای یورو ۴ و انژکتوری که استهلاک کمتری دارند) استفاده از روغن 10W-40 توصیه میشود، چون روانتر است و عملکرد بهتری در استارت سرد دارد. در مقابل، برای پرایدهای مدل پایینتر یا خودروهایی با کارکرد بالا و استهلاک بیشتر، معمولاً روغن 20W-50 انتخاب مناسبتری است، چون غلظت بالاتری دارد و به کاهش مصرف روغن و صدای موتور کمک میکند. انتخاب نهایی بهتر است با توجه به مدل خودرو، میزان کارکرد و وضعیت موتور انجام شود.
بهترین زمان تعویض روغن خودروی پراید به این صورت است که هر ۵۰۰۰ کیلومتر یکبار روغن تعویض شود و در هر شرایطی نیز هر ۶ ماه یکبار تعویض روغن انجام گردد، حتی اگر میزان پیمایش خودرو به ۵۰۰۰ کیلومتر نرسیده باشد.
دلایل این عدد:
موتور پراید دمای کاری بالایی دارد
طراحی سایز پیستون و یاتاقانها به روغن با گرانروی مناسب نیاز دارد
در ترافیک زیاد زودتر داغ میکند
اگر خودرو روغنسوزی داشته باشد، حتماً هر ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ کیلومتر روغن را چک و در صورت نیاز تعویض کنید.
موتور TU5 در ۲۰۶، ۲۰۷، رانا، پژو پارس، تارا و… استفاده شده و یکی از موتورهای حساس به کیفیت روغن است. ویسکوزیتههای رایج و مناسب برای موتور TU5 معمولاً 5W-30 و 10W-40 هستند. بهطور کلی، برای خودروهای مجهز به موتور TU5 با مدل بالاتر و موتور سالمتر (بهویژه نسخههای یورو ۴ و یورو ۵) استفاده از روغن 5W-30 توصیه میشود، چون روانتر است و باعث بهبود عملکرد موتور و کاهش مصرف سوخت میشود. در مقابل، برای خودروهای TU5 با کارکرد بالا یا استهلاک بیشتر، معمولاً روغن 10W-40 انتخاب مناسبتری است، چون غلظت بالاتری دارد و میتواند به کاهش مصرف روغن و صدای موتور کمک کند. انتخاب نهایی باید بر اساس وضعیت موتور و توصیه سازنده انجام شود.
بهترین زمان تعویض روغن موتور TU5 به این صورت است که روغن موتور هر ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر یکبار تعویض شود و در هر شرایطی نیز تعویض روغن حداکثر هر ۶ ماه یکبار انجام گیرد، حتی اگر میزان پیمایش خودرو به این عدد نرسیده باشد، زیرا گذشت زمان نیز باعث افت کیفیت و کارایی روغن موتور میشود.
موتور TU5 بهدلیل طراحی ۱۶ سوپاپ و دمای کاری نسبتاً بالا حساستر است و از طرفی پمپ روغن آن ظرفیت محدودی دارد؛ علاوه بر این، فاصله قطعات حساسی مثل میلسوپاپ در این موتور کم است و به همین خاطر کیفیت و زمانبندی تعویض روغن اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین اگر موتور TU5 دچار روغنسوزی باشد، بهتر است فاصله تعویض روغن به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر کاهش داده شود تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری شود.
بهترین زمان تعویض روغن خودروی تیبا معمولاً هر ۵۰۰۰ کیلومتر یکبار است و علاوه بر آن توصیه میشود در هر شرایطی حداکثر هر ۶ ماه یکبار روغن موتور تعویض شود، حتی اگر میزان پیمایش خودرو به ۵۰۰۰ کیلومتر نرسیده باشد، زیرا گذشت زمان باعث افت کیفیت روغن و کاهش قدرت روانکاری آن میشود.
برای پراید یورو ۴ ویسکوزیتههای رایج و مناسب معمولاً 10W-40 و در برخی شرایط 20W-50 هستند. بهطور معمول، برای پراید یورو ۴ که موتور سالم و کارکرد نرمالی دارد، استفاده از 10W-40 گزینه مناسبتری است چون روانتر بوده، استارت سرد بهتری دارد و با استاندارد آلایندگی این مدل سازگارتر است. با این حال، اگر پراید یورو ۴ کارکرد بالایی داشته باشد یا موتور آن دچار استهلاک و مصرف روغن شده باشد، میتوان از 20W-50 استفاده کرد تا فشار روغن بهتر حفظ شود و مصرف روغن کاهش پیدا کند. در نهایت انتخاب ویسکوزیته باید بر اساس میزان کارکرد و وضعیت فنی موتور انجام شود.
۲۰۷ یکی از بهترین خودروهای حال حاضر ایران است و بیشتر آنها از موتور TU5 یا TU5+ استفاده میکنند.
هر ۵۵۰۰ تا ۶۵۰۰ کیلومتر
هر ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ کیلومتر برای 5W-30 و 5W-40
رانندگی پرگاز فاصله تعویض را کوتاهتر میکند
در ترافیکهای سنگین سطح روغن سریعتر کاهش مییابد
موتور TU5+ حساستر و پرفشارتر است
همچنین بخوانید: آیا روغن موتور فاسد میشود
موتور EF7 یکی از پیچیدهترین و درعینحال پرفشارترین موتورهای ایرانی است. این موتور اگر حتی یکبار بدروغنکاری شود، احتمالاً به یاتاقانزنی یا آسیب جدی دچار میشود.</p>
هر ۵۰۰۰ کیلومتر برای 5W-40
هر ۴۵۰۰ کیلومتر برای رانندگی سنگین
هر ۶ ماه
دمای داخلی بالا
میزان تراکم احتراق بیشتر
پیچیدگی در طراحی سرسیلندر
فاصله کم قطعات متحرک
حتماً از روغن استاندارد SN یا SP استفاده شود.
کوییک از موتور M15 استفاده میکند که شباهت زیادی به موتور تیبا دارد.
هر ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ کیلومتر برای 10W-40
هر ۴۰۰۰ کیلومتر برای خودروهایی با مصرف روغن
هر ۶ ماه
اگر از مدلهای CVT استفاده میکنید (کوییک اتومات)، حتماً زمان تعویض را کمتر کنید چون فشار روی موتور بیشتر است.
۱. همیشه فیلتر روغن را همراه با روغن تعویض کنید: فیلتر قدیمی، روغن تازه را آلوده میکند.
2. گرانروی (ویسکوزیته) مناسب خودرو را رعایت کنید: غلیظتر بودن همیشه بهتر نیست.
۳. سطح روغن را هر ۱۰۰۰ کیلومتر چک کنید: بسیاری از خودروهای ایرانی کمی روغنسوزی دارند.
۴. در گرما و ترافیک زیاد روغن زودتر خراب میشود: پس فاصله تعویض را کوتاهتر کنید.
۵. روغنهای بینامونشان نخرید: بازار ایران پر از روغنهای تقلبی است.
روغن موتور مهمترین عامل حفظ سلامت و طول عمر موتور خودرو است و تصور اینکه فقط با رسیدن کیلومتر مشخص باید آن را تعویض کرد، کاملاً اشتباه است. در واقع زمان تعویض روغن موتور به فاکتورهایی مثل نوع خودرو، نوع موتور، کیفیت روغن، شرایط آبوهوایی، ترافیک، سبک رانندگی و سلامت فنی موتور بستگی دارد. اگر نشانههایی مانند تیره و غلیظ شدن بیش از حد روغن، صدای غیرعادی موتور، افت شتاب، افزایش مصرف سوخت، روشن شدن چراغ روغن، بوی سوختگی یا نشتی روغن را مشاهده کردید، حتی اگر هنوز به کیلومتر تعیینشده نرسیدهاید، باید فوراً برای تعویض روغن اقدام کنید. بهطور کلی، برای اکثر خودروهای ایرانی تعویض روغن هر ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر یا حداکثر هر ۶ ماه یکبار بهترین و ایمنترین بازه محسوب میشود، اما این عدد برای خودروهایی مثل پراید و تیبا حدود ۵۰۰۰ کیلومتر، برای موتور TU5 حدود ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر، برای پژو ۲۰۷ بسته به نوع موتور بین ۵۰۰۰ تا ۶۵۰۰ کیلومتر، برای موتور حساس EF7 حدود ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر و برای کوییک حدود ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ کیلومتر منطقیتر است. رعایت نکاتی مثل تعویض همزمان فیلتر روغن، انتخاب ویسکوزیته مناسب، بررسی سطح روغن هر ۱۰۰۰ کیلومتر، کاهش فاصله تعویض در ترافیک و رانندگی سنگین و مهمتر از همه خرید روغن موتور اصل و باکیفیت نقش بسیار زیادی در جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیر موتور دارد. در این مسیر، تأمین اویل با ارائه روغن موتور اورجینال، تنوع کامل برندها و مشاوره برای انتخاب روغن مناسب هر خودرو به شما کمک میکند با خیال راحت از موتور خود محافظت کنید و عملکرد نرمتر، مصرف سوخت کمتر و عمر طولانیتر موتور را تجربه کنید.
